Donald Trampın Qrenlandiyanı işğal etmək göstərişi ABŞ-da böhrana səbəb oldu: NATO daxildən parçalanma riski ilə üz-üzədir

Amerika Birləşmiş Ştatlarının siyasi dairələrində böyük gərginlik hökm sürür. Buna səbəb Donald Trampın Qrenlandiya adasının mümkün işğalı üçün hərbi hazırlıqlara başlanılması barədə göstəriş verməsidir. Bu radikal addım nəticəsində ABŞ daxilində ciddi böhran yaşanmaqdadır. Trampın bu planı beynəlxalq müstəvidə də dərin narahatlıqlara səbəb olub, xüsusilə də Qrenlandiyanın rəsmi olaraq Danimarkaya məxsus olduğu nəzərə alınmaqla. Bu göstərişin ortaya çıxması Vaşinqtonda siyasi və strateji çəkişmələri artırıb.

Qrenlandiyanın strateji əhəmiyyəti illərdir ki, ABŞ rəhbərliyinin marağında olub. Hələ əvvəllər də Birləşmiş Ştatlar bu adanın satın alınması üçün Danimarkaya rəsmi təkliflər göndərmişdi, lakin Kopenhagen bu təklifləri rədd etmişdi. Buna baxmayaraq, Trampın diplomatik yollar əvəzinə birbaşa işğal üçün hazırlıq tapşırığı verməsi vəziyyəti tamamilə dəyişdi. Bu, ABŞ-ın bir müttəfiq ölkənin ərazisinə qarşı hərbi güc tətbiq etmə ehtimalını gündəmə gətirir. Daxili müxalifət bu göstərişin beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu və ABŞ-ın dünyadakı etibarını sarsıdacağını iddia edir.

Bu böhranın ən ağır nəticəsi Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) daxili strukturuna təhdid yaratmasıdır. ABŞ və Danimarka hər ikisi NATO-nun üzvləridir və Alyansın əsas prinsipi kollektiv müdafiədir. Bir üzv ölkənin digərinin ərazisinə qarşı işğal hazırlığı aparması ittifaqın təməlini sarsıdır. Analitiklər bildirir ki, belə bir ziddiyyətli vəziyyət, NATO-nun öz daxilindən parçalanmasına və ya tamamilə çöküşünə səbəb ola bilər. Qrenlandiya ilə bağlı yaranan bu geosiyasi gərginlik təkcə ABŞ-Danimarka münasibətlərinə yox, bütün Qərb təhlükəsizlik sisteminə böyük zərbə vurmaq ehtimalı daşıyır.